आयुष्मान कार्ड: आयुष्मान भारत प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (एबी पीएम-जय)
थोडक्यात उत्तर
पीएम-जय पात्र कुटुंबांना रुग्णालयात दाखल होण्यासाठी दरवर्षी ₹5 लाखांचे आरोग्य कवच देते, जे सूचिबद्ध रुग्णालयांत कॅशलेस आहे. ऑक्टोबर 2024 पासून 70 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचा प्रत्येक नागरिक, उत्पन्न कितीही असो, आयुष्मान वय वंदना कार्डद्वारे पात्र आहे.
Read this page in English →इस पेज को हिन्दी में पढ़ें →
संशोधन: Mirza Seraj Baigअधिकृत स्रोतांवरून तथ्यांची शेवटची तपासणी: 12 सप्टेंबर, 2026- तुम्हाला काय मिळते
- दुय्यम आणि तृतीयक रुग्णालय-उपचारांसाठी प्रति कुटुंब प्रति वर्ष ₹5 लाखांचे आरोग्य कवच. सूचिबद्ध शासकीय आणि खासगी रुग्णालयांत उपचार कॅशलेस व पेपरलेस आहेत, कुटुंबाच्या आकाराची किंवा वयाची कोणतीही मर्यादा नाही. आधीच कवच असलेल्या कुटुंबातील 70+ ज्येष्ठ नागरिकांना स्वतःसाठी ₹5 लाखांचे अतिरिक्त टॉप-अप मिळते.
- कोणासाठी आहे
- सामाजिक-आर्थिक जात जनगणना 2011 (SECC 2011) च्या वंचितता व व्यावसायिक निकषांनी निश्चित केलेली गरीब व दुर्बल कुटुंबे; राज्यांनी स्वखर्चाने जोडलेले प्रवर्ग; आशा, अंगणवाडी सेविका व मदतनीस आणि त्यांची कुटुंबे; तसेच 70 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे सर्व ज्येष्ठ नागरिक, उत्पन्न कितीही असो.
- अंमलबजावणी
- राष्ट्रीय आरोग्य प्राधिकरण, आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय
- व्याप्ती
- केंद्र शासनाची योजना — संपूर्ण भारतात लागू
- अधिकृत पोर्टल
- beneficiary.nha.gov.in ↗
- हेल्पलाइन
- 14555 (टोल फ्री) · 1800 110 770 (मिस्ड कॉल — वय वंदना कार्डची माहिती)
आयुष्मान कार्ड मार्गदर्शन
कार्ड डाउनलोड
अधिकृत लाभार्थी पोर्टल beneficiary.nha.gov.in वर मोबाइल नंबरने लॉगिन करा, आधार ई-केवायसी पूर्ण करा, आणि मंजुरी मिळताच कार्ड डाउनलोड करा. फोनवर हेच काम आयुष्मान ॲप करते. 70 किंवा अधिक वयाचे नागरिक याच मार्गांनी वय वंदना कार्डसाठी नोंदणी करू शकतात.
रुग्णालय यादी
तुमचे आयुष्मान कार्ड फक्त सूचिबद्ध रुग्णालयांत चालते. अधिकृत शोधात तुम्ही राज्य, जिल्हा, रुग्णालयाचे नाव आणि विशेषज्ञतेनुसार गाळणी लावू शकता — आणि कोणती रुग्णालये सध्या निलंबित आहेत तेही दिसते.
पात्रता
पात्रता 2011 च्या SECC यादीवर, राज्यांनी जोडलेल्या नावांवर, आणि — ऑक्टोबर 2024 पासून — फक्त वयाच्या आधारावर 70 किंवा त्याहून अधिक वयाच्या प्रत्येकावर आधारित आहे. प्रत्येक मार्ग कसा चालतो आणि तुमची पात्रता दोन मिनिटांत कशी तपासावी ते इथे आहे.
आयुष्मान कार्ड: ताज्या घडामोडी
70 वर्षे किंवा अधिक वयाच्या प्रत्येक नागरिकासाठी आयुष्मान वय वंदना कार्ड सुरू
पंतप्रधानांनी धन्वंतरी जयंतीला हे कार्ड सुरू केले. दोन महिन्यांहून कमी काळात 25 लाखांहून अधिक नोंदणी झाल्या. ज्येष्ठ नागरिक आयुष्मान ॲप, लाभार्थी पोर्टल किंवा सूचिबद्ध रुग्णालयातून नोंदणी करू शकतात, आणि पहिल्या दिवसापासून उपचार उपलब्ध आहेत — कोणताही प्रतीक्षा कालावधी नाही.
स्रोत: Enrolment for Ayushman Vay Vandana Cards reaches 25 lakh — Press Information Bureau
मंत्रिमंडळाने 70+ सर्व ज्येष्ठ नागरिकांसाठी ₹5 लाख कवच मंजूर केले, उत्पन्न कितीही असो
सुमारे 4.5 कोटी कुटुंबांतील 6 कोटी ज्येष्ठ नागरिक पात्र झाले. जी कुटुंबे आधीच पीएम-जयमध्ये आहेत, त्यांच्या 70+ सदस्यांना स्वतःसाठी ₹5 लाखांचे अतिरिक्त टॉप-अप मिळते, जे 70 पेक्षा कमी वयाच्या सदस्यांशी वाटले जात नाही; इतर सर्वांना कुटुंबाच्या आधारावर ₹5 लाख.
आयुष्मान कार्डसाठी कोण पात्र आहे?
सामाजिक-आर्थिक जात जनगणना 2011 (SECC 2011) च्या वंचितता व व्यावसायिक निकषांनी निश्चित केलेली गरीब व दुर्बल कुटुंबे; राज्यांनी स्वखर्चाने जोडलेले प्रवर्ग; आशा, अंगणवाडी सेविका व मदतनीस आणि त्यांची कुटुंबे; तसेच 70 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे सर्व ज्येष्ठ नागरिक, उत्पन्न कितीही असो.
- ग्रामीण आणि शहरी भागांसाठी SECC 2011 च्या वंचितता व व्यावसायिक निकषांनी निश्चित केलेली कुटुंबे.
- 70 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचा प्रत्येक ज्येष्ठ नागरिक, उत्पन्न कितीही असो — 29 ऑक्टोबर 2024 पासून आयुष्मान वय वंदना कार्डद्वारे.
- आशा सेविका, अंगणवाडी सेविका आणि अंगणवाडी मदतनीस, त्यांच्या कुटुंबांसह — मार्च 2024 मध्ये योजनेत समाविष्ट.
- राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांनी स्वखर्चाने जोडलेले अतिरिक्त प्रवर्ग — तुमच्या राज्याची यादी लाभार्थी पोर्टलवर पाहा.
- सविस्तर मार्गदर्शन: आयुष्मान कार्ड पात्रता: कोण पात्र आहे, आणि 70-पार नियम
आयुष्मान कार्डसाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
अर्ज करण्यापूर्वी ही 4 कागदपत्रे तयार ठेवा.
- कार्ड काढणाऱ्या कुटुंब-सदस्याचे आधार कार्ड
- कुटुंबाचे सदस्यत्व सिद्ध करण्यासाठी रेशन कार्ड किंवा कौटुंबिक ओळख दस्तऐवज
- ओटीपी पडताळणीसाठी मोबाइल नंबर
- 70+ कार्डसाठी: 70 किंवा अधिक वय दाखवणारे आधार; उत्पन्नाचा कोणताही दाखला लागत नाही
आयुष्मान कार्डसाठी अर्ज कसा करावा?
अर्ज 4 टप्प्यांत होतो, ते खाली दिले आहेत. अधिकृत पोर्टल beneficiary.nha.gov.in आहे.
तुम्ही पात्र आहात का ते तपासा
अधिकृत लाभार्थी पोर्टल उघडा आणि मोबाइल नंबर, आधार, रेशन कार्ड क्रमांक किंवा नावाने शोधा की तुमचे कुटुंब यादीत आहे का. वय 70 किंवा अधिक असेल तर यादीची पर्वा न करता तुम्ही पात्र आहात.
लाभार्थी म्हणून लॉगिन करा
मोबाइल नंबर भरा, ओटीपी आणि कॅप्चाने खात्री करा, नंतर राज्य व शोधण्याची पद्धत निवडून तुमच्या कुटुंबाची नोंद शोधा.
प्रत्येक सदस्याची ई-केवायसी पूर्ण करा
कुटुंबातील सदस्य निवडा आणि आधार ओटीपी किंवा चेहरा पडताळणीद्वारे ई-केवायसी करा. पोर्टलने मागितल्यास फोटो अपलोड करा.
मंजुरीची वाट पाहा आणि कार्ड डाउनलोड करा
ई-केवायसी मंजूर होताच त्याच पोर्टलवरून किंवा आयुष्मान ॲपवरून आयुष्मान कार्ड डाउनलोड करा. ही प्रक्रिया कोणत्याही सूचिबद्ध रुग्णालयात किंवा कॉमन सर्व्हिस सेंटरवरही करून घेता येते.
- सविस्तर मार्गदर्शन: आयुष्मान कार्ड डाउनलोड: ऑनलाइन कार्ड काढा आणि डाउनलोड करा
- सविस्तर मार्गदर्शन: आयुष्मान कार्ड रुग्णालय यादी: जवळचे सूचिबद्ध रुग्णालय शोधा
आयुष्मान कार्डची स्थिती कशी तपासावी?
स्थिती 3 टप्प्यांत तपासता येते, ते खाली दिले आहेत.
लाभार्थी पोर्टल उघडा
beneficiary.nha.gov.in वर मोबाइल नंबर आणि ओटीपीने लॉगिन करा.
तुमच्या कुटुंबाची नोंद शोधा
राज्य निवडा आणि आधार, रेशन कार्ड, मोबाइल नंबर किंवा नावाने शोधून प्रत्येक सदस्य व त्याच्या कार्डची स्थिती पाहा.
मंजूर कार्ड डाउनलोड करा
ज्या सदस्यांची स्थिती मंजूर आहे, त्यांचे आयुष्मान कार्ड डाउनलोड होऊ शकते. प्रलंबित सदस्यांसमोर त्यांची ई-केवायसी कोणत्या टप्प्यावर आहे ते दिसते.
आयुष्मान कार्डचा अर्ज का नाकारला जातो, आणि त्यावर उपाय काय?
बहुतेक नाकारलेले अर्ज आणि अडकलेली रक्कम काही ठराविक नोंदी न जुळल्यामुळे होते. तुमची अडचण खाली शोधा.
- लाभार्थी पोर्टलवर कुटुंब सापडत नाही
- मूळ यादी SECC 2011 आहे, त्यामुळे जे कुटुंब 2011 मध्ये त्यात नव्हते ते राज्याने जोडल्याशिवाय दिसणार नाही. प्रत्येक पद्धतीने शोधा — आधार, रेशन कार्ड, नाव, फॅमिली आयडी — आणि तुमच्या राज्याचे विस्तारित प्रवर्ग पाहा. 70 किंवा अधिक वयाची कोणतीही व्यक्ती वय वंदना मार्गाने पात्र आहे.
- ई-केवायसी प्रलंबितवर अडकली आहे
- मंजुरीला काही दिवस लागू शकतात. जास्त वेळ लागल्यास सामान्य कारण म्हणजे फोटो आधारशी न जुळणे किंवा नाव/जन्मतारखेतील फरक. चेहरा पडताळणीने पुन्हा ई-केवायसी करा, किंवा सूचिबद्ध रुग्णालयात अथवा CSC वर जा जिथे ऑपरेटर ती पूर्ण करू शकतो.
- नाव किंवा जन्मतारीख आधारशी जुळत नाही
- कार्ड आधारवरून तयार होते. आधी आधारची नोंद दुरुस्त करून घ्या, नंतर पोर्टलवर ई-केवायसी पुन्हा करा.
- रुग्णालय म्हणते की ते सूचिबद्ध नाही
- दाखल होण्यापूर्वी सूचिबद्ध रुग्णालय शोधात तपासा, आणि निलंबित यादीही पाहा — रुग्णालय सूचिबद्ध असूनही निलंबित असू शकते. दुसरे सूचिबद्ध रुग्णालय निवडा; कवच संपूर्ण भारतातील प्रत्येक सूचिबद्ध रुग्णालयात चालते.
- रुग्णालय पैसे मागत आहे
- सूचिबद्ध रुग्णालयात कवच असलेल्या प्रक्रियांचे उपचार कॅशलेस असतात. आयुष्मान मित्र मदत कक्षाला भेटा, आणि तरीही रुग्णालय पैसे मागत असेल तर टोल फ्री 14555 वर तक्रार नोंदवा.
महत्त्वाचे दुवे
हे सर्व दुवे अधिकृत शासकीय पोर्टलवर जातात. ते जतन करून ठेवा — मिळत्याजुळत्या नावांची बनावट संकेतस्थळे याच कामांचे पैसे घेतात.
| काय लागेल | अधिकृत पान |
|---|---|
| मी पात्र आहे का / ई-केवायसी / कार्ड डाउनलोड अधिकृत लाभार्थी पोर्टल — ओटीपी लॉगिन | beneficiary.nha.gov.in ↗ |
| सूचिबद्ध रुग्णालय शोधा राज्य, जिल्हा, रुग्णालयाचे नाव किंवा विशेषज्ञतेनुसार शोधा | hospitals.pmjay.gov.in/Search ↗ |
| निलंबित रुग्णालयांची यादी दाखल होण्यापूर्वी पाहा — निलंबित रुग्णालय योजनेत उपचार करू शकत नाही | hospitals.pmjay.gov.in/Search/empnlWorkFlow.htm?actionFlag=ViewSuspendedHospitals ↗ |
| सूचिबद्ध रुग्णालयांची यादी (PDF) | nha.gov.in/img/resources/PMJAY-Hospital-List.pdf ↗ |
| ज्येष्ठ नागरिक (70+) लाभ — अधिकृत प्रश्नोत्तरे | nha.gov.in/img/resources/English_FAQs_related_to_the_benefits_for_senior_citizens.pdf ↗ |
| पीएम-जय विषयी राष्ट्रीय आरोग्य प्राधिकरण | nha.gov.in/PM-JAY ↗ |
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
आयुष्मान भारतमध्ये किती आरोग्य कवच मिळते?
पीएम-जय सूचिबद्ध रुग्णालयांत दुय्यम आणि तृतीयक रुग्णालय-उपचारांसाठी प्रति कुटुंब प्रति वर्ष ₹5 लाखांचे कवच देते. आधीच कवच असलेल्या कुटुंबातील 70+ ज्येष्ठ नागरिकांना स्वतःसाठी ₹5 लाखांचे अतिरिक्त टॉप-अप मिळते.
आयुष्मान कार्डसाठी कोण पात्र आहे?
SECC 2011 च्या वंचितता व व्यावसायिक निकषांनी निश्चित केलेली कुटुंबे, राज्यांनी जोडलेले प्रवर्ग, आशा व अंगणवाडी सेविका आणि त्यांची कुटुंबे, आणि 70 वर्षे किंवा अधिक वयाचा प्रत्येक नागरिक, उत्पन्न कितीही असो.
आयुष्मान कार्ड काढण्यासाठी काही शुल्क आहे का?
तुम्ही beneficiary.nha.gov.in वर किंवा तिथून जोडलेल्या आयुष्मान ॲपमध्ये कार्ड स्वतः काढू शकता, आणि सूचिबद्ध रुग्णालये व कॉमन सर्व्हिस सेंटरवर मदत मिळते. कार्डचे शुल्क ठरवणारी कोणतीही अधिकृत सूचना आम्हाला आढळली नाही. कोणी कार्डसाठी पैसे मागितल्यास टोल-फ्री हेल्पलाइन 14555 वर तक्रार नोंदवा.
आयुष्मान कार्ड कसे काढावे?
beneficiary.nha.gov.in उघडून आधी तपासा की तुमचे कुटुंब यादीत आहे का (वय 70 किंवा अधिक असेल तर तुम्ही तसेही पात्र आहात). नंतर मोबाइल नंबर आणि ओटीपीने लॉगिन करा, राज्य निवडून कुटुंबाची नोंद शोधा, प्रत्येक सदस्याची आधार ओटीपी किंवा चेहरा पडताळणीने ई-केवायसी करा, आणि मंजुरीनंतर कार्ड डाउनलोड करा. हीच प्रक्रिया सूचिबद्ध रुग्णालयात किंवा कॉमन सर्व्हिस सेंटरवरही होते.
70 वर्षांवरील ज्येष्ठ नागरिक गरीब नसले तरी पीएम-जय घेऊ शकतात का?
होय. 29 ऑक्टोबर 2024 पासून 70 वर्षे किंवा अधिक वयाचा प्रत्येक नागरिक आयुष्मान वय वंदना कार्डद्वारे ₹5 लाख कवचासाठी पात्र आहे, उत्पन्न कितीही असो. कोणताही प्रतीक्षा कालावधी नाही — नोंदणीच्या दिवसापासून उपचार उपलब्ध आहेत.
आयुष्मान भारतची हेल्पलाइन आहे का?
होय. राष्ट्रीय टोल फ्री हेल्पलाइन 14555 आहे. 70+ वय वंदना कार्डच्या माहितीसाठी 1800 110 770 वर मिस्ड कॉलही देता येतो.
पीएम-जयमध्ये वयाची किंवा कुटुंबाच्या आकाराची मर्यादा आहे का?
नाही. पात्र कुटुंबातील सदस्यांच्या संख्येची किंवा वयाची कोणतीही मर्यादा नाही.
तुमच्या राज्यातून अर्ज
आयुष्मान कार्ड ही केंद्र शासनाची योजना आहे, त्यामुळे ती प्रत्येक राज्यात आणि केंद्रशासित प्रदेशात लागू आहे. पडताळणी आणि राज्याने दिलेली कागदपत्रे राज्यानुसार बदलू शकतात.